ตุ่มแข็งที่ต้นคอ ตัดผมสั้นทีไรเป็นหนักขึ้น ใช่สิวคีลอยด์ไหม?

ถ้าตัดผมสั้นชิดหนังศีรษะแล้วมีตุ่มแข็งขึ้นตามแนวไรผมท้ายทอยซ้ำ ๆ และอยู่เป็นเดือนไม่ยุบ ควรนึกถึงสิวคีลอยด์ที่ต้นคอ (Acne keloidalis nuchae หรือ AKN) ไว้ก่อน ช่วงแรกจะดูคล้ายตุ่มจากการโกนหรือสิวทั่วไป แต่ถ้าไม่รักษา ตุ่มจะโตขึ้น เพิ่มจำนวน แล้วรวมกันเป็นแผลเป็นนูน ถ้าเริ่มรักษาก่อนเกิดแผลเป็น ส่วนใหญ่ผลการรักษามักออกมาดี แต่ถ้าเป็นแผลเป็นแล้วจะรักษายากขึ้นค่ะ

ตุ่มที่ท้ายทอยต่างจากตุ่มหลังโกนตรงไหน?

ตุ่มที่ท้ายทอยต่างจากตุ่มหลังโกนตรงไหน?

ดูได้จากตำแหน่ง ความแข็ง และการที่ตุ่มไม่ยอมหายไป สิวคีลอยด์ที่ต้นคอจะขึ้นที่ต้นคอด้านหลังและแนวไรผมท้ายทอย ตุ่มนูนกลมเป็นโดม คลำแล้วรู้สึกแข็ง หลายคนจะคันก่อน โดยมักเริ่มคันภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงไม่กี่วันหลังตัดผมสั้นชิดหนังศีรษะหรือใส่หมวกกันน็อก

สิวคีลอยด์ที่ต้นคอ (AKN): โรคที่รูขุมขนบริเวณต้นคอด้านหลังอักเสบเรื้อรัง จนเหลือตุ่มแข็งและแผลเป็น แม้ชื่อจะมีคำว่าสิว แต่ไม่ใช่โรคเดียวกับสิวทั่วไป

ช่วงแรกจึงมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นสิวหรือตุ่มจากการโกน แต่ถ้าไม่ได้รักษา ตุ่มเดิมจะโตขึ้นและมีตุ่มใหม่ขึ้นมาเรื่อย ๆ ลำดับการเปลี่ยนแปลงโดยทั่วไปเป็นแบบนี้

ตรงที่กลายเป็นแผลเป็นแล้ว ผมจะไม่งอกขึ้นมาอีก ตามขอบแผลเป็นอาจเห็นขนหลายเส้นงอกออกมาจากรูขุมขนเดียวกันเป็นกระจุก

ทำไมตัดผมสั้นชิดหรือใส่หมวกกันน็อกแล้วเป็นหนักขึ้น?

ทำไมตัดผมสั้นชิดหรือใส่หมวกกันน็อกแล้วเป็นหนักขึ้น?

จุดเริ่มคือการอักเสบในรูขุมขนที่ไม่ยอมสงบ การอักเสบที่ยืดเยื้อทำให้รูขุมขนอ่อนแอ เส้นผมอาจหลุดทะลุผนังรูขุมขนแล้วแทงเข้าไปในผิวรอบ ๆ พูดง่าย ๆ คือเหมือนเสี้ยนเล็ก ๆ ที่ฝังอยู่ใต้ผิว ผิวจึงอักเสบและเกิดเป็นตุ่ม ถ้าการอักเสบยังดำเนินต่อไป แผลเป็นจะปิดรูขุมขน และรูขุมขนที่ถูกปิดจะไม่สร้างเส้นผมอีก

ทำไมตัดผมสั้นชิดหรือใส่หมวกกันน็อกแล้วเป็นหนักขึ้น?

สิ่งที่ระคายต้นคอส่วนใหญ่คือการเสียดสี การตัดผมสั้นชิดบ่อย ๆ หมวก หมวกนิรภัย หมวกกันน็อก สร้อยคอ และเสื้อมีปก ล้วนถูไปมาที่จุดเดิมซ้ำ ๆ คนที่ผิวต้นคอด้านหลังมีรอยพับ ผิวที่เสียดสีกันเองก็เป็นตัวกระตุ้นได้ นอกจากนี้ คนที่กินยาไซโคลสปอรินหรือยากันชักบางตัว (คาร์บามาซีพีน ฟีนิโทอิน) คนที่มีการติดเชื้อเล็กน้อยแบบเรื้อรัง หรือมีญาติใกล้ชิดเป็นโรคนี้ ก็มีความเสี่ยงสูงขึ้น

โรคนี้พบไม่บ่อยในคนเอเชียตะวันออก แต่ก็เกิดได้ รายงานจากโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในกรุงโซลที่รวบรวมผู้ป่วยชาวเอเชีย 17 คนพบว่า อายุตอนมาพบแพทย์อยู่ระหว่าง 20–69 ปี และส่วนใหญ่เป็นมานานกว่า 2 ปี ในจำนวนนี้ 7 คนมีตุ่มแดงหลายตุ่ม อีก 10 คนเป็นก้อนใหญ่ก้อนเดียว ลักษณะที่เห็นตรงกับโรคนี้แบบทั่วไป ดังนั้นถ้ามีตุ่มคล้ายแผลเป็นที่ต้นคอโดยไม่รู้สาเหตุ คนเอเชียก็ควรนึกถึงโรคนี้ด้วย

ระยะตุ่มเล็กกับระยะก้อนนูน การรักษาต่างกันอย่างไร?

ระยะตุ่มเล็กกับระยะก้อนนูน การรักษาต่างกันอย่างไร?

ในระยะตุ่มเล็ก โดยทั่วไปจะเริ่มจากการเลิกสิ่งที่ระคายผิวและใช้ยาทา ขั้นแรกคือหาให้เจอว่าอะไรถูหรือโกนต้นคออยู่ แล้วหยุดสิ่งนั้น ควบคู่กับใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่ช่วยต้านเชื้อ เช่น โฟมล้างที่มีเบนโซอิลเปอร์ออกไซด์แบบอ่อนโยน เพื่อลดโอกาสติดเชื้อ แพทย์มักให้ยาทาสเตียรอยด์เพื่อลดจำนวน ขนาด และความแข็งของตุ่ม บางครั้งใช้ร่วมกับยาทากลุ่มเรตินอยด์ และบางคนอาจได้รับการฉีดสเตียรอยด์ ถ้ามีการติดเชื้อจะให้ยาปฏิชีวนะ หากวิธีเหล่านี้ยังไม่พอ อาจพิจารณาเลเซอร์หรือเลเซอร์กำจัดขน

ระยะตุ่มเล็กกับระยะก้อนนูน การรักษาต่างกันอย่างไร?

ในการทดลองขนาดเล็กที่แบ่งท้ายทอยเป็นซ้ายขวา ผู้ป่วย 13 คนทาครีมสเตียรอยด์ทั้งสองฝั่ง และฝั่งหนึ่งได้เลเซอร์ 1064nm เพิ่มเดือนละครั้ง รวม 8 ครั้ง ในคน 10 คนที่มีแค่ตุ่มเล็ก ฝั่งเลเซอร์คะแนนลดลงราว 59% ส่วนฝั่งที่ทาครีมอย่างเดียวลดลงราว 30% ซึ่งต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่ถ้าดูทั้ง 13 คน ตัวเลขคือ 49% กับ 33% ซึ่งไม่ต่างกันทางสถิติ ก้อนนูนใหญ่และก้อนแข็งตอบสนองต่อเลเซอร์ได้จำกัด และการทดลองนี้มีผู้ร่วมน้อยและถอนตัวกลางทางหลายคน ผลลัพธ์ที่ได้อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับระยะของโรคและการดูแลตัวเอง

ในระยะก้อนนูน การทำให้ก้อนยุบลงจะยากกว่า ในรายงานจากกรุงโซลข้างต้น ผู้ป่วย 7 คนที่มีก้อนได้รับสเตียรอยด์อย่างเดียว หรือสเตียรอยด์ร่วมกับการรักษาด้วยความเย็น และมี 3 คนที่ก้อนเล็กลง ถ้าแผลเป็นก้อนใหญ่ ยังมีทางเลือกคือผ่าตัดเอาออกแล้วใช้ผิวจากส่วนอื่นของร่างกายปิดแทน

คันแล้วดูแลเองที่บ้านอย่างไร และอาการแบบไหนต้องรีบไปหาหมอ?

คันแล้วดูแลเองที่บ้านอย่างไร และอาการแบบไหนต้องรีบไปหาหมอ?

เวลาคัน ให้ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำเย็น บิดให้หมาด แล้ววางประคบตรงที่คันไว้ 10 นาที ใช้ร่วมกับยาที่แพทย์สั่งจะช่วยให้คันน้อยลง ห้ามเกา แกะ หรือถูตุ่ม เพราะตรงที่เกาหรือหวีครูดอาจติดเชื้อจนกลายเป็นตุ่มหนอง

ถ้ามีอาการเหล่านี้ ไม่ต้องรอถึงรอบตัดผมครั้งหน้า ควรรีบไปพบแพทย์

• ตุ่มโตขึ้น หรือมีตุ่มใหม่ขึ้นเรื่อย ๆ
• ตุ่มเจ็บหรือมีเลือดออก
• มีก้อนบวมเจ็บใต้ผิวและมีหนองอยู่ข้างใน
• มีน้ำกลิ่นเหม็นไหลออกมาจากผิว
• มีบริเวณแผลเป็นที่ผมไม่ขึ้น

ก้อนหนองที่เป็นซ้ำอาจเชื่อมกันเป็นโพรงใต้ผิว กรณีนี้แพทย์ต้องระบายหนองออกและรักษาการติดเชื้อ ห้ามบีบหรือเจาะเองเด็ดขาด

สรุป: ก่อนไปพบแพทย์ควรเตรียมอะไรบ้าง?

สรุป: ก่อนไปพบแพทย์ควรเตรียมอะไรบ้าง?

ตอนตรวจ แพทย์จะดูต้นคอและท้ายทอย และถามว่าคุณตัดผมบ่อยแค่ไหน ใส่หมวกกันน็อกหรือหมวกเป็นประจำหรือเปล่า สิ่งที่เตรียมไปแล้วช่วยได้มากจึงเป็นความถี่ในการตัดผม และรายการของที่สัมผัสต้นคอในแต่ละวัน ลองถ่ายรูปต้นคอวันที่ตัดผมและอีก 2 สัปดาห์ต่อมาในแสงเดียวกัน จะช่วยให้เทียบได้ง่ายขึ้นว่าตุ่มยังอยู่เท่าเดิมหรือกำลังลามค่ะ

ถ้าคุณอยู่ที่กรุงโซลและอยากให้ STON Clinic ช่วยดู ตอนติดต่อครั้งแรกให้แจ้งช่วงที่ตุ่มเริ่มขึ้น ความถี่ที่ตัดผมสั้น และยาที่กินอยู่ แล้วลองถามคุณหมอว่า "ตุ่มของเรายังอยู่ในระยะที่ยาทาก็พอ หรือต้องรักษาเพื่อให้ก้อนยุบลงแล้ว" จะช่วยให้วางขั้นตอนต่อไปได้ง่ายขึ้นนะคะ