รูขุมขนกว้างหรือหลุมสิว? ข้างจมูกกับแก้มที่ดูเป็นหลุม แยกยังไงดี

ประเด็นสำคัญ

รูกลมที่มีความมันอุดเต็มมักเป็นรูขุมขน ส่วนหลุมที่รูปร่างและความลึกไม่เท่ากันมักเป็นหลุมสิว
ความกว้างของหลุมสิว: แบบ Ice pick แคบกว่า 2 มม. แบบ Boxcar ส่วนใหญ่กว้าง 1.5~4 มม. แบบ Rolling กว้างกว่า 4~5 มม.
รูขุมขนกว้างเน้นคุมความมันและดูแลความกระชับ ส่วนหลุมสิวต้องเลือกวิธีให้ตรงกับรูปร่างหลุม
ระยะเวลา: การรักษาหลุมสิว เช่น Microneedling มักวางแผนไว้ราว 3 ครั้ง ห่างกัน 4 สัปดาห์ และเริ่มเห็นความเปลี่ยนแปลงราวสัปดาห์ที่ 6

ถ้ารูมีลักษณะกลม ขนาดใกล้เคียงกัน เรียงกันสม่ำเสมอ และมีความมันเข้าไปอุดเต็มรู ส่วนใหญ่เป็นรูขุมขนกว้างจากความมัน แต่ถ้าหลุมมีขนาดและรูปร่างไม่เท่ากัน แคบแต่ลึก หรือขอบตั้งชันเหมือนถูกตัด จะใกล้กับหลุมสิวมากกว่า หลายคนมีทั้งสองแบบปนกัน จึงควรดูทีละจุดก่อนตัดสินใจเรื่องการรักษาค่ะ

รูขุมขนข้างจมูกและแก้มที่กว้างเพราะความมัน หน้าตาเป็นแบบไหน?

รูขุมขนคือปากทางของรากขน รูที่ถูกความมันดันให้กว้างมักรวมกันแน่นในจุดที่ผลิตน้ำมันเยอะ เช่น ข้างจมูก และมีขนาดใกล้เคียงกัน เมื่อความมันสะสมจะเห็นเป็นจุดสีเหลืองหรือคล้ำเล็ก ๆ งานวิจัยในเกาหลีที่วัดรูขุมขนของผู้ใหญ่ 60 คนด้วยภาพขยายพบว่า คนที่ผลิตความมันมากมีรูขุมขนใหญ่กว่า และเพศชายกับอายุก็มีความเกี่ยวข้องด้วย

รากขน: ถุงเล็ก ๆ ที่เส้นขนงอกออกมา มีต่อมไขมันติดอยู่ ความมันจึงออกมาทางปากรูเดียวกัน

จริง ๆ แล้วความมันเป็นแค่สาเหตุหนึ่ง ผิวรอบรูขุมขนที่เด้งน้อยลงและรากขนที่ใหญ่ขึ้นก็ทำให้รูดูกว้างได้เหมือนกัน พูดง่าย ๆ คือ รูขุมขนกว้างของผิวมันวัย 20 กับของผิวที่เริ่มไม่แน่นหลังวัย 40 อาจดูคล้ายกัน แต่จุดเน้นในการรักษาต่างกัน

รูขุมขนข้างจมูกและแก้มที่กว้างเพราะความมัน หน้าตาเป็นแบบไหน?

หลุมสิวแบ่งตามรูปร่างได้กี่แบบ?

หลุมสิวแบบ Ice pick เหมือนโดนเหล็กแหลมจิ้ม พบได้บ่อยถึง 60~70% ของหลุมสิวแบบยุบ ปากหลุมแคบกว่า 2 มม. และแหลมลงไปเป็นรูปตัว V จึงดูเล็กแต่ลึก แบบ Boxcar เป็นหลุมกลมหรือรี ขอบตั้งชัน ส่วนใหญ่กว้าง 1.5~4 มม. ส่วนแบบ Rolling เกิดจากพังผืดใต้ผิวที่ดึงชั้นหนังแท้ลงไปหาชั้นไขมัน กว้างกว่า 4~5 มม. แต่ตื้น ถ้ามีหลายจุดผิวจะดูเป็นลอนคลื่น

ชั้นหนังแท้: ชั้นใต้ผิวหน้าที่ทำให้ผิวหนาและเด้ง เมื่อการอักเสบของสิวทำลายคอลลาเจนในชั้นนี้ ผิวจะยุบเป็นหลุม

เทียบ	รูขุมขนกว้าง	Ice pick	Boxcar	Rolling
รูปร่างปากหลุม	กลม ขนาดใกล้กัน	จุดแคบ แหลมลงไป	กลมหรือรี ขอบตั้งชัน	ลอนกว้าง ลาดเอียง
ความกว้าง	ประเมินแยกจากหลุมสิว	แคบกว่า 2 มม.	ส่วนใหญ่ 1.5~4 มม.	กว้างกว่า 4~5 มม.
ความลึก	ปากรูขุมขนกว้างขึ้น	ลึกถึงหนังแท้ชั้นลึกหรือมากกว่า	ตื้น 0.1~0.5 มม. หรือลึก 0.5 มม. ขึ้นไป	ตื้น ยืดผิวแล้วมักเรียบขึ้น
สัดส่วนในหลุมสิวแบบยุบ	ไม่ใช่หลุมสิว	60~70%	20~30%	15~25%

ถ้าหลุมทั้งสามแบบอยู่บนหน้าเดียวกัน การแยกด้วยตาทีละจุดอาจทำได้ยาก ลองแยกจดบริเวณที่เป็นลอนกว้างกับหลุมลึกที่อยู่เดี่ยว ๆ ไว้ก่อน จะช่วยให้วางลำดับการรักษาได้ง่ายขึ้น

หลุมสิวแบ่งตามรูปร่างได้กี่แบบ?

ส่องกระจกเอง พอแยกได้ไหม?

พอแยกคร่าว ๆ ได้ หลังล้างหน้าไปสักสองสามชั่วโมงจนผิวเริ่มมัน ถ้ารูมีความมันอุดจนเห็นเป็นจุด มักเป็นรูขุมขนกว้าง แต่ถ้าหลุมอยู่ที่เดิม รูปร่างเดิม ไม่ว่าผิวจะมันหรือไม่ และตรงนั้นเคยเป็นสิวอักเสบแดงเป็นหนองมาก่อน มีโอกาสเป็นหลุมสิวมากกว่า

ลองใช้สองนิ้วยืดผิวแก้มเบา ๆ ก็ช่วยได้ หลุมแบบ Rolling มักเรียบขึ้นเมื่อยืดผิว ส่วนหลุมที่ยืดแล้วยังเห็นชัด จะถูกจัดอยู่ในระดับที่รุนแรงกว่าตามเกณฑ์แบ่งความรุนแรงที่ใช้กันทั่วไป

ตอนตรวจ แพทย์จะดูทั้งแสงด้านหน้าและแสงด้านข้าง แล้วจดว่าแต่ละหลุมเป็นแบบไหนก่อนวางแผน

รูขุมขนกว้างกับหลุมสิว รักษาต่างกันยังไง?

รูขุมขนกว้างเน้นลดสิ่งที่ดันรูให้กว้าง ส่วนหลุมสิวเน้นสร้างส่วนที่ยุบให้กลับขึ้นมา บทความทบทวนที่รวมงานวิจัยทางคลินิก 19 ชิ้น รวม 591 คน แนะนำให้คนอายุน้อยเน้นคุมความมัน ส่วนคนที่อายุมากขึ้นให้ดูแลการฟื้นฟูผิวควบคู่กับการคุมความมัน การทำหลายครั้งหรือใช้สองวิธีขึ้นไปร่วมกันช่วยลดขนาดและจำนวนรูขุมขนได้มากกว่า ผลลัพธ์ที่ได้อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับสภาพผิวและการดูแลตัวเอง

หลุมสิวต้องรู้ชนิดก่อนจึงเลือกวิธีได้ วิธีอย่าง Punch excision, Subcision หรือเลเซอร์กรอผิว ก็เลือกหลังจากแยกชนิดหลุมแล้ว หลุม Ice pick ลึกที่อยู่เดี่ยว ๆ ใช้วิธี TCA CROSS คือแต้มกรด TCA เข้มข้นสูงเฉพาะที่ก้นหลุม ส่วนบริเวณกว้างอาจใช้ Microneedling ที่ใช้เข็มเล็ก ๆ สร้างแผลจิ๋วในชั้นหนังแท้ให้คอลลาเจนใหม่ค่อย ๆ เติมขึ้นมา

Subcision: การสอดเข็มเล็กเข้าไปใต้ผิวเพื่อตัดพังผืดที่ดึงหลุมให้ยุบลง

ไม่ว่าวิธีไหน ทำครั้งเดียวก็ยังไม่เปลี่ยนมาก Microneedling มักทำราว 3 ครั้ง ห่างกันประมาณ 4 สัปดาห์ เริ่มเห็นความเปลี่ยนแปลงราวสัปดาห์ที่ 6 ต้องใช้อย่างน้อย 3 เดือนผลจึงเห็นชัด และผิวจะค่อยเป็นค่อยไปดีขึ้นต่อเนื่องตลอด 12 เดือน ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับผิวของแต่ละคน

ผลข้างเคียงหลังทำ: รอยแดงอยู่นานแค่ไหน แบบไหนต้องรีบไปพบแพทย์?

หลังรักษารูขุมขน อาการแสบร้อนและรอยแดงเล็กน้อยที่หายกลับเป็นปกติได้พบได้บ่อย ส่วน Microneedling อาจมีเลือดซึมสั้น ๆ ระหว่างทำและมีรอยช้ำเล็ก ๆ หลัง TCA CROSS ควรทาครีมบำรุงความชุ่มชื้น 7 วันและทากันแดดอย่างเคร่งครัด ห้ามแกะหรือเกาบริเวณที่ทำระหว่างที่ผิวกำลังฟื้นตัว

ถ้ามีอาการต่อไปนี้ อย่ารอดูอาการ ควรรีบไปพบแพทย์ที่คลินิกที่ทำทันที

มีตุ่มน้ำพอง มีน้ำเหลืองหรือหนองไหลตรงที่ทำ
แสบร้อนและเจ็บมากขึ้นทุกวัน และรู้สึกร้อนบริเวณนั้น
หลังรอยแดงยุบแล้ว ผิวตรงนั้นยังคล้ำขึ้นหรือซีดขาวค้างอยู่

วางแผนรักษาระหว่างทริปโซลยังไงดี?

ถ้าไม่ได้ใช้ยาระงับความรู้สึกแบบให้หลับในวันนั้น ก็ไม่จำเป็นต้องเลื่อนเที่ยวบินเพราะการรักษาเหล่านี้ การรักษาส่วนใหญ่ไม่ได้ทำให้ผิวเปลี่ยนมากในครั้งเดียว แต่ค่อย ๆ ทำให้ผิวเรียบขึ้น การรักษาหลุมสิวที่วางแผนไว้ราว 3 ครั้ง ห่างกัน 4 สัปดาห์ จึงมักต้องมาเกาหลีมากกว่าหนึ่งครั้ง หลังกลับบ้านแล้วสามารถส่งรูปมาปรึกษาผ่านช่องทางปรึกษาบนเว็บไซต์นี้ได้ ถ้ารอยแดงลามกว้าง มีไข้ หรือเจ็บมากขึ้น ควรไปพบแพทย์ที่สถานพยาบาลใกล้บ้านก่อน

ก่อนปรึกษา ควรเตรียมข้อมูลอะไรบ้าง?

ตอนปรึกษา ลองถามก่อนว่า "แก้มของฉันมีหลุมสิวแบบไหนปนอยู่บ้าง และควรทำกี่ครั้ง ห่างกันกี่สัปดาห์?" จะเทียบแผนแต่ละแบบได้ง่ายขึ้น STON Clinic อยู่ที่กรุงโซล ประเทศเกาหลี ตอนติดต่อ ให้บอกว่ายังมีสิวขึ้นอยู่ไหม ยารักษาสิวที่กินหรือทาอยู่ และการรักษาหลุมสิวที่เคยทำมา ถ้าถ่ายรูปแก้มหลังล้างหน้าและตอนเย็นที่ผิวเริ่มมันในแสงเดียวกันไว้ จะช่วยแยกรูขุมขนกว้างกับหลุมสิวได้ง่ายขึ้นนะคะ

หากอ่านแล้วอยากปรึกษาเพิ่มเติม

เขียนคำถาม

เอกสารอ้างอิง

คำถามที่พบบ่อย

Q. คนที่เคยเป็นสิวหนัก รูขุมขนจะกว้างกว่าคนอื่นไหม?

A. ไม่เสมอไปค่ะ งานวิจัยในเกาหลีที่วัดผู้ใหญ่ 60 คนพบว่า ขนาดรูขุมขนเกี่ยวกับปริมาณความมัน เพศชาย และอายุ แต่ไม่เกี่ยวกับความรุนแรงของสิวอย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม มีบทความทบทวนที่บอกว่าสิวที่เป็นซ้ำนาน ๆ อาจมีผลต่อขนาดรูขุมขน จึงควรคุมสิวให้สงบก่อนค่ะ

Q. รูขุมขนดูกว้างขึ้นตามรอบเดือนได้ไหม?

A. เป็นไปได้ค่ะ งานวิจัยเดียวกันพบว่ารูขุมขนของผู้หญิงใหญ่ขึ้นชัดเจนช่วงไข่ตก แปลว่านอกจากความมันแล้ว ฮอร์โมนก็มีผลด้วย ถ้าจะเทียบรูปก่อนและหลังรักษา ลองถ่ายในช่วงรอบเดือนใกล้เคียงกันจะเทียบได้แม่นขึ้นค่ะ

Q. ทำไมผู้ชายมักมีรูขุมขนข้างจมูกชัดกว่า?

A. ในผู้ชาย ความเกี่ยวข้องระหว่างปริมาณความมันกับขนาดรูขุมขนชัดกว่าผู้หญิงค่ะ งานวิจัยในเกาหลีพบค่าความสัมพันธ์ในผู้ชาย 0.47 และผู้หญิง 0.38 ผู้ชายที่รูขุมขนกว้างจึงควรเริ่มจากเช็กปริมาณความมันก่อนค่ะ

Q. ยังมีสิวขึ้นอยู่ เริ่มรักษาหลุมสิวก่อนได้ไหม?

A. โดยทั่วไปควรรักษาสิวก่อนค่ะ สมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งสหรัฐอเมริกาแนะนำว่า ถ้ายังมีสิวขึ้น แผนการรักษามักเริ่มจากรักษาสิว และเริ่มรักษาหลุมสิวเมื่อคุมสิวได้แล้วและกำลังใช้ยารักษาสิวอยู่ ถ้ายังมีสิวใหม่ขึ้นเรื่อย ๆ ก็อาจเกิดหลุมใหม่ได้ค่ะ

Q. รอยแดงหรือรอยน้ำตาลที่เรียบ ๆ นับเป็นหลุมสิวไหม?

A. เป็นรอยอีกประเภทหนึ่งค่ะ ในเกณฑ์แบ่งความรุนแรงของรอยสิวที่ใช้กันทั่วไป รอยแดงหรือรอยน้ำตาลที่เรียบถูกจัดเป็นปัญหาเรื่องสี ไม่ใช่ผิวที่ยุบ การดูแลจึงเน้นทำให้สีจางลงมากกว่าการเติมหลุม ลองใช้นิ้วลูบดูก่อนว่ามีรอยยุบไหมค่ะ

Q. TCA CROSS สำหรับหลุม Ice pick ต้องทำกี่ครั้ง?

A. หลายแผนเริ่มจากราว 3 ครั้ง ห่างกัน 4 สัปดาห์ค่ะ งานวิจัยในเกาหลีที่ศึกษาผู้ป่วยผิวสีเข้ม 65 คนพบว่า กลุ่มที่ใช้กรดเข้มข้น 65% ตอบสนองดี 82% และกลุ่มที่ใช้กรดแบบไม่เจือจางตอบสนองดี 94% คนในกลุ่มกรดไม่เจือจางที่ทำ 5~6 ครั้งได้ผลดีมากทุกคน และไม่พบภาวะแทรกซ้อนรุนแรงค่ะ

Q. ผลัดเซลล์ผิวด้วยกรดอย่างเดียว หลุม Ice pick กับ Rolling จะหายไหม?

A. การผลัดเซลล์ผิวอย่างเดียวทำให้หลุมสองแบบนี้เรียบสนิทไม่ได้ค่ะ บทความทบทวนการรักษาหลุมสิวระบุว่าต้องผลัดเซลล์ผิวหลายครั้ง ร่วมกับใช้เรตินอยด์หรือ AHA ที่บ้าน การผลัดเซลล์ผิวได้ผลดีกับรอยที่เรียบและเหลือแค่สีค่ะ

Q. ผิวสีเข้ม วิธีไหนเสี่ยงรอยดำน้อยกว่า?

A. Microneedling ถือว่าเสี่ยงเกิดรอยดำหลังรักษาค่อนข้างน้อยค่ะ บทความทบทวนระบุว่าเสี่ยงน้อยกว่าการกรอผิว การผลัดเซลล์ผิวด้วยกรด และเลเซอร์กรอผิว ใช้ได้กับทุกสีผิว ส่วนเลเซอร์ Fractional ในผิวสีเข้มก็ต้องระวังรอยดำเป็นพิเศษค่ะ