ประเด็นสำคัญ
- ไฮยาลูโรนิเดสย่อยได้เฉพาะกรดไฮยาลูโรนิก ผลิตภัณฑ์ที่เคยฉีดจึงเป็นตัวกำหนดว่าสลายได้หรือไม่
- เรื่องรูปทรงมักรอให้บวมยุบก่อนได้ แต่สัญญาณของหลอดเลือดต้องรีบพบแพทย์
- ปวดมากขึ้น ผิวซีดหรือคล้ำ และลายร่างแหกระดำกระด่าง คือสัญญาณเตือนที่งานวิจัยระบุไว้
- กรณีสงสัยอุดตัน มีคำแนะนำราว 600 ถึง 750 ยูนิตต่อฟิลเลอร์ 1 มิลลิลิตร โดยแบ่งให้เป็นช่วง
- หว่างคิ้ว จมูก และหน้าผาก เสี่ยงกว่าตำแหน่งอื่น ต้องฉีดช้าและแบ่งปริมาณครั้งละน้อย
หลังฉีดฟิลเลอร์แล้วรู้สึกว่ารูปทรงไม่เป็นอย่างที่คิด หลายคนอยากรีบแก้ทันที บทความนี้จะแยกให้เห็นว่ากรณีไหนรอได้ กรณีไหนต้องรีบพบแพทย์ค่ะ
ยาสลายฟิลเลอร์ทำงานอย่างไร
ไฮยาลูโรนิเดสเป็นเอนไซม์ที่ย่อยกรดไฮยาลูโรนิก ฟิลเลอร์ที่ใช้กันอยู่ส่วนใหญ่ทำจากกรดไฮยาลูโรนิกที่ผ่านการเชื่อมโยงโมเลกุล การฉีดเอนไซม์ลงไปจึงเป็นการเร่งให้เจลสลายตัวเร็วขึ้น ไม่ใช่การดึงออกมา
ข้อจำกัดจึงชัดเจน ถ้าสิ่งที่ฉีดไปเป็นสารกระตุ้นคอลลาเจนหรือวัสดุอื่นที่ไม่ใช่กรดไฮยาลูโรนิก การสลายจะไม่ใช่ทางเลือก แนวทางจะเปลี่ยนไปเป็นการรอและติดตามอาการแทน ตอนปรึกษาแพทย์จึงควรถามก่อนว่าเคยฉีดผลิตภัณฑ์อะไรไว้
เรื่องรูปทรง รอได้แค่ไหน
คลำแล้วเจอเป็นก้อน สองข้างไม่เท่ากัน หรือบางจุดดูอิ่มเกินไป กลุ่มนี้มักไม่ต้องรีบ อาการบวมหลังฉีดต้องใช้เวลาสักระยะกว่าจะยุบ และบางจุดที่ช่วงแรกดูไม่เรียบก็เข้าที่ได้เองเมื่อเวลาผ่านไป
ถ้าตัดสินใจแก้จริง ปริมาณที่ใช้จะน้อยกว่ามากและมักแบ่งทำหลายครั้ง เพราะการสลายมากเกินไปก็เป็นอีกปัญหาหนึ่ง บริเวณนั้นอาจดูแฟบลง และการเติมกลับใช้เวลามากกว่าตอนที่สลายไป
สัญญาณที่ต้องรีบพบแพทย์
กรณีที่หลอดเลือดถูกกดหรืออุดตันเป็นคนละเรื่องกัน งานวิจัยอธิบายสัญญาณเตือนไว้ว่า ปวดมากขึ้นแทนที่จะทุเลาลง ผิวซีดหรือคล้ำลง และมีลักษณะเป็นลายร่างแหกระดำกระด่าง รอยช้ำและบวมเฉย ๆ เป็นเรื่องที่พบได้ทั่วไป แต่ถ้าอาการแย่ลงเรื่อย ๆ ในแต่ละชั่วโมง ความหมายจะต่างออกไป
ถ้ามีการเปลี่ยนแปลงของการมองเห็นหรือปวดรอบดวงตาหลังฉีด ถือเป็นภาวะฉุกเฉิน เอกสารฉันทามติระบุว่า อาการทางสายตาหลังฉีดฟิลเลอร์ต้องได้รับการจัดการทันทีและส่งต่อแพทย์เฉพาะทาง ไม่ใช่รอนัดวันถัดไป
ปริมาณและระยะห่างในการให้ยา
ปริมาณไม่ใช่ตัวเลขเดียวตายตัว แต่ช่วงที่ระบุในงานวิจัยชัดเจนกว่าที่หลายคนคิด สำหรับกรณีที่สงสัยว่าหลอดเลือดอุดตัน มีคำแนะนำว่า ประมาณ 600 ถึง 750 ยูนิตต่อฟิลเลอร์ 1 มิลลิลิตรในบริเวณที่ได้รับผลกระทบ โดยแบ่งให้เป็นช่วง ห่างกันราว 30 ถึง 60 นาที พร้อมติดตามการตอบสนองไปด้วย
ชนิดของผลิตภัณฑ์ก็มีผลกับเวลา เจลแบบโมโนเฟสิกและที่เชื่อมโยงโมเลกุลหนาแน่นอาจตอบสนองช้ากว่า เอกสารชุดเดียวกันระบุว่าบางกรณีอาจใช้เวลาราวหนึ่งวันกว่าจะเห็นผลเต็มที่ ดังนั้นการที่ยังไม่เปลี่ยนแปลงภายในหนึ่งชั่วโมงจึงไม่ได้แปลว่าไม่ตอบสนอง
ผลข้างเคียงและข้อควรระวัง
บริเวณหว่างคิ้ว จมูก และหน้าผาก อยู่ใกล้หลอดเลือดที่เชื่อมกับระบบไหลเวียนของดวงตา จึงมีความเสี่ยงสูงกว่าตำแหน่งอื่น เอกสารฉันทามติเน้นว่าในบริเวณเหล่านี้ควร ฉีดช้า ใช้แรงดันต่ำ และแบ่งปริมาณครั้งละไม่เกิน 0.1 มิลลิลิตร
การใช้เข็มปลายทู่ช่วยลดโอกาสเข้าหลอดเลือดได้ในบางตำแหน่ง แต่ไม่ใช่คำตอบสำหรับทุกกรณี และจมูกยังเป็นบริเวณเสี่ยงสูงไม่ว่าจะใช้อุปกรณ์แบบใด เทคนิคช่วยลดความเสี่ยงได้ แต่ไม่ได้ทำให้ความเสี่ยงหมดไป ผลลัพธ์และการตอบสนองต่างกันไปในแต่ละคน
ไม่เหมาะกับใคร
คนที่เคยแพ้ไฮยาลูโรนิเดสมาก่อน ต้องแจ้งแพทย์ก่อนเสมอ ส่วนผิวที่กำลังอักเสบ มีแผล หรือมีการติดเชื้อบริเวณนั้น ควรรอให้ภาวะนั้นสงบก่อน และถ้าสิ่งที่ฉีดไปไม่ใช่กรดไฮยาลูโรนิก การสลายก็ไม่ใช่แนวทางที่ใช้ได้ค่ะ
สรุป
รอ ปรับ และสลาย เป็นคำตอบของสถานการณ์คนละแบบ เรื่องรูปทรงมักได้ประโยชน์จากการให้เวลาก่อน ส่วนสัญญาณของหลอดเลือดรอไม่ได้ เวลาไปพบแพทย์ แนะนำให้บอกชื่อผลิตภัณฑ์ที่ฉีด ช่วงเวลาที่ฉีด และตำแหน่ง เพื่อให้แพทย์ผิวหนังหรือศัลยแพทย์ตกแต่งประเมินหน้างานก่อนตัดสินใจนะคะ
เอกสารอ้างอิง
- Considerations for Proper Use of Hyaluronidase in the Management of Hyaluronic Acid Fillers — PubMed Central
- Vascular Occlusion after Hyaluronic Acid Filler Injection — PubMed Central
- A Consensus on Minimizing the Risk of Hyaluronic Acid Embolic Visual Loss and Suggestions for Immediate Bedside Management — PubMed Central
คำถามที่พบบ่อย
Q. ฉีดเสร็จแล้วสลายเลยได้ไหม
A. ถ้าเป็นเรื่องรูปทรง แพทย์มักแนะนำให้รอบวมยุบก่อนค่ะ เพราะความไม่เรียบในช่วงแรกอาจเข้าที่ได้เอง แต่ถ้ามีสัญญาณของหลอดเลือด ต้องเข้าพบทันทีโดยไม่ต้องรอนัด
Q. ฟิลเลอร์ทุกชนิดสลายได้หรือเปล่า
A. ไม่ใช่ทุกชนิดค่ะ เอนไซม์นี้ทำงานกับกรดไฮยาลูโรนิก วัสดุอื่นอย่างสารกระตุ้นคอลลาเจนจะไม่ตอบสนอง กรณีแบบนั้นต้องใช้แนวทางอื่นในการดูแล
위영진 대표원장
YOUNGJIN WI
ประวัติการทำงาน / การศึกษา
- 현) 뷰티스톤의원 합정점 대표원장
- 서울대학교 의과대학 졸업
- 서울대학교병원 수련의
- 서울대학교병원 전문의
กิจกรรมสมาคมวิชาชีพ
- 현) 대한임상미용의학회 학술이사
- 현) 대한레이저피부모발학회 회원
- 현) 대한미용성형레이저학회 회원
- 현) 대한비만학회 비만전문인증의
- 현) 대한비만미용체형학회 회원
- 현) 아프로메디온 키닥터 최고자문위원
- 현) 대한신경근골격초음파학회 회원
- 현) 대한필러학회 회원