เส้นเลือดฝอยข้างจมูก เลเซอร์หลอดเลือดต้องทำกี่ครั้ง ห่างกันแค่ไหน?

ประเด็นสำคัญ

เส้นเลือดฝอยข้างจมูกมักจางลงราว 50 ถึง 75% หลังเลเซอร์หลอดเลือด 1 ถึง 3 ครั้ง ครั้งเดียวมักยังไม่หายหมด
ระยะห่าง: งานวิจัยในเกาหลีที่รักษาเส้นเลือดฝอยบนจมูก ทำ 3 ครั้ง ห่างกันครั้งละ 4 สัปดาห์
เลือกเลเซอร์: เส้นเลือดเส้นใหญ่ที่ขยายตัว กับเส้นเล็ก ๆ ที่ปนอยู่ในผิวแดง เหมาะกับความยาวคลื่นต่างกัน
รอยแดงและจุดสีม่วงมักจางภายใน 1 ถึง 2 สัปดาห์ ถ้ามีตุ่มน้ำพองหรือเจ็บแสบเหมือนโดนไฟลวก ควรรีบพบแพทย์

เส้นเลือดฝอยแดง ๆ ข้างจมูก มักวางแผนเลเซอร์หลอดเลือดไว้ที่ 1 ถึง 3 ครั้ง ในช่วงนี้คนส่วนใหญ่จะเห็นเส้นเลือดที่มองเห็นได้ลดลงราว 50 ถึง 75% และมีเพียงบางคนที่เส้นจางหายไปทั้งหมด ที่สำคัญคือ นอกจากเส้นที่เลเซอร์ปิดไปแล้ว เส้นใหม่ก็ยังขึ้นได้ในภายหลัง เลยควรมองการดูแลเป็นหลักปี ไม่ใช่แค่จำนวนครั้งนะคะ

ทำไมเส้นเลือดฝอยข้างจมูกถึงชัดขึ้นเรื่อย ๆ?

สาเหตุที่ถูกพูดถึงก่อนคือผิวที่โดนแดดมานานจนเสื่อมตามวัย และโรคผิวหน้าแดง (Rosacea) ผิวที่เสียหายจากแดดมักเห็นชัดกว่าในคนที่สูบบุหรี่ นอกจากนี้ ช่วงตั้งครรภ์ก็อาจมีเส้นใหม่ขึ้นมา การใช้ยาสเตียรอยด์เป็นเวลานานก็เป็นสาเหตุได้ และบางคนก็เป็นแบบกรรมพันธุ์ที่คนในครอบครัวมีเหมือนกัน

โรคผิวหน้าแดง (Rosacea): โรคผิวหนังเรื้อรังที่ทำให้กลางใบหน้า เช่น จมูกและแก้ม แดงง่าย และเห็นเส้นเลือดเล็ก ๆ ชัด

ถ้าหน้าคุณร้อนวูบวาบบ่อย หรือรอบจมูกแดงอยู่ตลอด ควรดูก่อนว่ามีโรคผิวหน้าแดงร่วมด้วยหรือเปล่า ไม่ใช่ดูแค่เส้นเลือด ถ้ามี แผนการรักษามักรวมการลดสิ่งกระตุ้นให้หน้าแดงไปพร้อมกับเลเซอร์ด้วย แต่ถ้าเห็นแค่เส้นเล็ก ๆ ไม่กี่เส้นโดยที่ผิวรอบ ๆ ไม่แดง จุดหลักก็คือใช้เลเซอร์ปิดเส้นเลือดเหล่านั้น

พูดง่าย ๆ คือ เส้นเลือดฝอยพวกนี้เหมือนท่อยางเส้นเล็กที่ถูกยืดจนพองขึ้นมาใกล้ผิว จนมองเห็นได้ด้วยตา ทางการแพทย์เรียกว่าภาวะเส้นเลือดฝอยขยาย (Telangiectasia)

ทำไมเส้นเลือดฝอยข้างจมูกถึงชัดขึ้นเรื่อย ๆ?

เลเซอร์หลอดเลือดต้องทำกี่ครั้ง?

เริ่มวางแผนไว้ที่ 1 ถึง 3 ครั้ง แล้วดูว่าแต่ละครั้งเส้นจางลงแค่ไหนก่อนตัดสินใจครั้งถัดไป สมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งสหรัฐอเมริกาให้ข้อมูลว่า ผู้ป่วยส่วนใหญ่เห็นเส้นเลือดลดลง 50 ถึง 75% หลังรักษา 1 ถึง 3 ครั้ง และบางคนเส้นจางหายไปทั้งหมด ทั้งนี้ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับผิวของแต่ละบุคคล

ผลจะค่อยเป็นค่อยไปและสะสมทีละครั้ง ในงานวิจัยที่แบ่งใบหน้าของ 15 คนเป็นซ้ายขวาเพื่อเทียบเลเซอร์ 2 แบบ หลังครั้งแรกเส้นจางลง 49 ถึง 62% และ 3 สัปดาห์หลังครั้งที่ 3 จางลงเพิ่มเป็น 75 ถึง 85% เพราะฉะนั้นถ้าทำครั้งแรกแล้วยังเห็นเส้นเหลืออยู่ ก็ยังเร็วไปที่จะสรุปว่าไม่ได้ผล

เลเซอร์หลอดเลือดต้องทำกี่ครั้ง?

แต่ตัวเลขนี้มาจากเส้นเลือดและผิวแดงทั่วทั้งใบหน้า จึงเอามาใช้ตรง ๆ กับเส้นไม่กี่เส้นข้างจมูกไม่ได้

แต่ละครั้งควรเว้นห่างกันนานแค่ไหน?

จุดอ้างอิงที่ใช้ได้คืองานวิจัยในเกาหลีที่รักษาผู้ป่วยโรคผิวหน้าแดงซึ่งมีเส้นเลือดฝอยบนจมูก 3 ครั้ง ห่างกันครั้งละ 4 สัปดาห์ ระยะ 4 สัปดาห์นี้เป็นตารางที่งานวิจัยเลือกใช้ ไม่ใช่กฎตายตัว

ในการรักษาจริง แพทย์จะดูว่าผิวฟื้นตัวแค่ไหนและเส้นจางลงเท่าไร แล้วค่อยกำหนดวันครั้งถัดไป ระหว่างแต่ละครั้ง ลองถ่ายรูปในแสงเดียวกันและมุมเดียวกันเก็บไว้ จะเห็นได้ชัดกว่าการดูกระจกว่าแต่ละครั้งจางลงไปเท่าไร ถ้าคุณวางแผนมารักษาที่เกาหลี ควรคิดเผื่อไว้ว่าคอร์สที่ต้องเว้นห่างหลายสัปดาห์และทำหลายครั้ง มักหมายถึงการเดินทางมากรุงโซลมากกว่าหนึ่งรอบ

PDL, KTP หรือ Nd:YAG เส้นเลือดแบบไหนเหมาะกับเลเซอร์แบบไหน?

ดูที่ขนาดและสีของเส้นเลือดก่อน งานวิจัยที่ใช้ Pulsed Dye Laser กับจมูกข้างหนึ่ง และ Long-pulsed Nd:YAG กับอีกข้าง พบว่าภาพรวมดีขึ้นใกล้เคียงกัน แต่เส้นเลือดเส้นใหญ่ที่ขยายตัวตอบสนองกับ Nd:YAG ได้ดีกว่า ส่วนเส้นเล็ก ๆ ที่ปนอยู่ในผิวแดงตอบสนองกับ Pulsed Dye Laser ได้ดีกว่า

PDL, KTP, Nd:YAG: ชื่อเลเซอร์ที่เล็งไปที่หลอดเลือด มีความยาวคลื่น 595 นาโนเมตร (PDL), 532 นาโนเมตร (KTP) และ 1064 นาโนเมตร (Nd:YAG)

หัวข้อ	PDL (595 nm)	KTP (532 nm)	Long-pulsed Nd:YAG (1064 nm)
เส้นเลือดที่ตอบสนองดี	เส้นเล็กที่ปนในผิวแดง	เส้นเล็กบนใบหน้า	เส้นใหญ่ที่ขยายตัว
จางลงหลัง 3 ครั้ง	75%	85%	ใกล้เคียง PDL
บวมนานเกิน 1 วัน	71%	79%	ไม่มีการเทียบ
ผิวแดงหลังทำ	น้อยกว่า	มากกว่า	ไม่มีการเทียบ

สรุปง่าย ๆ คือ เส้นเล็กเข้ากับ PDL หรือ KTP ส่วนเส้นใหญ่ที่ออกสีอมฟ้าเข้ากับ Nd:YAG ตามผลในงานวิจัย

เลเซอร์ตัวเดียวกันยังตั้งพลังงานได้ทั้งแบบที่ทำให้เกิดรอยช้ำ (จ้ำเลือด) และแบบที่ไม่ช้ำ ยิงด้วยพลังงานที่ทำให้ช้ำรอบเดียว เส้นใหญ่จะหดลงมากกว่า ส่วนยิงพลังงานต่ำที่ไม่ช้ำซ้ำหลายรอบ ผิวแดงพื้นหลังจะลดลงมากกว่า ในงานวิจัยที่เทียบแก้มซ้ายขวาของ 9 คน พื้นที่ที่มีเส้นเลือดลดลง 43.4% และ 35.9% ตามลำดับ และฝั่งที่ช้ำบวมมากกว่า

ผลข้างเคียงหลังเลเซอร์: รอยช้ำและรอยแดงอยู่นานแค่ไหน แบบไหนต้องรีบติดต่อ?

ผลข้างเคียงหลังเลเซอร์: รอยช้ำและรอยแดงอยู่นานแค่ไหน แบบไหนต้องรีบติดต่อ?

รอยแดงตรงที่ทำมักจางภายใน 2 สัปดาห์ อาจมีจุดสีม่วงหรือสีแดงเป็นจุด ๆ ขึ้นมา ซึ่งมักหายภายใน 1 ถึง 2 สัปดาห์เช่นกัน อาการบวมนานกว่าหนึ่งวันก็พบได้บ่อย ในงานวิจัยเทียบหน้าซ้ายขวา คนมากกว่า 70% บวมนานเกินหนึ่งวัน

ถ้ามีอาการต่อไปนี้ อย่ารอดูอาการ ควรรีบไปพบแพทย์ที่คลินิกที่ทำทันที

มีตุ่มน้ำพองหรือมีน้ำเหลืองซึมตรงที่ทำ
เจ็บแสบเหมือนโดนไฟลวกและแย่ลงทุกวัน
ผ่านไป 2 สัปดาห์แล้วสีผิวยังเข้มขึ้น หรือขาวซีดค้างอยู่
รอยสะเก็ดกลายเป็นรอยบุ๋ม หรือคลำแล้วแข็ง

แผลไหม้ สีผิวที่เปลี่ยนไปนาน และแผลเป็น เป็นความเสี่ยงที่รู้กันของทั้งเลเซอร์หลอดเลือดและการจี้ด้วยเข็มไฟฟ้า เมื่อทำโดยแพทย์ที่มีประสบการณ์ แผลเป็นพบได้น้อย ระหว่างพักฟื้นอย่าแกะสะเก็ด และล้างหน้าเบา ๆ ไม่ขัดถูตรงที่ทำ

เส้นเลือดฝอยจะกลับมาไหม และก่อนปรึกษาควรเตรียมอะไร?

เส้นเลือดที่เลเซอร์ปิดไปแล้วจะไม่โผล่ขึ้นมาใหม่ แต่เส้นใหม่รอบ ๆ ยังขึ้นได้ ผลมักอยู่ได้ราว 3 ถึง 5 ปี เส้นที่เพิ่งเห็นหลังจากนั้นค่อยประเมินใหม่อีกครั้ง ถ้ามีโรคผิวหน้าแดงร่วมด้วย การเลี่ยงความร้อน แอลกอฮอล์ และอาหารเผ็ด รวมถึงทาครีมกันแดดสม่ำเสมอ คือพื้นฐานของการคุมผิวแดง

ตอนปรึกษา ลองถามก่อนว่า "เส้นเลือดขนาดแบบของฉัน ควรใช้ความยาวคลื่นไหน และเว้นห่างกี่สัปดาห์?" จะเทียบแผนแต่ละแบบได้ง่ายขึ้น STON Clinic อยู่ที่กรุงโซล ประเทศเกาหลี ตอนติดต่อ ให้บอกช่วงที่เริ่มเห็นเส้นเลือด ยาทาหรือยากินที่ใช้อยู่ และหน้าแดงร้อนวูบวาบง่ายไหม ถ้าถ่ายรูปข้างจมูกระยะใกล้ในแสงเดียวกันเก็บไว้ ก่อนทำครั้งถัดไปจะเทียบในมุมเดียวกันได้ง่ายนะคะ

หากอ่านแล้วอยากปรึกษาเพิ่มเติม

เขียนคำถาม

เอกสารอ้างอิง

คำถามที่พบบ่อย

Q. ทำเลเซอร์เส้นเลือดฝอยข้างจมูกแล้ว ไปทำงานต่อได้เลยไหม?

A. ส่วนใหญ่ไปได้ค่ะ แต่รอยแดงและอาการบวมอาจอยู่นานกว่าหนึ่งวัน ในงานวิจัยเทียบหน้าซ้ายขวา คนมากกว่า 70% บวมนานเกินหนึ่งวัน และถ้าใช้พลังงานที่ทำให้ช้ำ จุดสีม่วงอาจอยู่ 1 ถึง 2 สัปดาห์ ถ้ามีนัดสำคัญ ลองถามก่อนว่าจะใช้การตั้งค่าแบบนั้นหรือเปล่านะคะ

Q. เลเซอร์หลอดเลือดกับ IPL ต่างกันยังไง?

A. IPL อ่อนโยนกับผิวกว่าเลเซอร์ แต่ต้องทำหลายครั้งกว่าค่ะ สมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งสหรัฐอเมริการะบุว่า IPL ช่วยลดอาการหน้าแดงวูบวาบและทำให้ผิวเรียบเนียนขึ้นได้ จะเริ่มจากแบบไหนขึ้นอยู่กับจำนวนเส้นเลือดและผิวแดงทั้งหน้ามากน้อยแค่ไหน

Q. เส้นเลือดฝอยจี้ด้วยเข็มไฟฟ้าได้ไหม?

A. ได้ค่ะ การจี้ด้วยเข็มไฟฟ้าเล็ก ๆ เพื่อให้เส้นเลือดหดลงเป็นหนึ่งในวิธีรักษาที่ใช้กัน แต่เหมือนเลเซอร์ ถ้าผู้ทำมีประสบการณ์น้อย อาจเกิดแผลไหม้ สีผิวเปลี่ยนไปนาน หรือแผลเป็นได้ จึงควรถามถึงประสบการณ์ของผู้ทำด้วยนะคะ

Q. ทายาสเตียรอยด์มานาน เป็นสาเหตุของเส้นเลือดฝอยหรือเปล่า?

A. เป็นไปได้ค่ะ การใช้สเตียรอยด์นาน ๆ ไม่ว่าจะเป็นยาทาหรือยากิน เป็นหนึ่งในสาเหตุที่รู้กัน ลองจดไว้ว่าใช้ยาตัวไหน นานแค่ไหน ทาตรงไหน ส่วนยาสเตียรอยด์ที่แพทย์สั่ง อย่าหยุดเองกะทันหัน ควรปรึกษาแพทย์ที่สั่งยาก่อนนะคะ

Q. กินยาลดความดันอยู่ ทำให้เกิดเส้นเลือดฝอยได้ไหม?

A. ยาบางตัวเกี่ยวข้องค่ะ ยาที่ทำให้หลอดเลือดขยาย โดยเฉพาะยาลดความดันกลุ่ม Calcium channel blocker มีความเกี่ยวข้องกับเส้นเลือดฝอย และมักขึ้นตรงผิวที่โดนแดด อย่าหยุดยาเอง แค่บอกชื่อยาตอนปรึกษาก็พอค่ะ

Q. เป็นโรคผิวหน้าแดง ทำเลเซอร์อย่างเดียวพอไหม?

A. เลเซอร์ช่วยลดเส้นเลือดและผิวแดงได้ แต่ตัวโรคผิวหน้าแดงยังต้องดูแลต่อเนื่องค่ะ ทั้งเลี่ยงสิ่งกระตุ้น ล้างหน้าอย่างอ่อนโยน และกันแดด งานวิเคราะห์ที่รวมงานวิจัยแบบสุ่มเปรียบเทียบ 25 ชิ้นพบว่า ยาทาที่ทำให้หลอดเลือดหดตัวใช้ร่วมกับ PDL ให้ผลกับเส้นเลือดฝอยดีกว่า

Q. เลเซอร์หลอดเลือดเจ็บไหม?

A. ระหว่างทำ บางคนรู้สึกผิวตึง คัน หรือเจ็บค่ะ เป็นความรู้สึกระหว่างยิงเลเซอร์ แต่ถ้าหลังทำแล้วเจ็บแสบเหมือนโดนไฟลวกมากขึ้นทุกวัน หรือมีตุ่มน้ำพอง ควรรีบไปพบแพทย์นะคะ