ประเด็นสำคัญ
- รอยแตกลายเริ่มจากช่วงสีแดง แล้วค่อย ๆ กลายเป็นเส้นสีขาวจางและแบนราบ
- ผลิตภัณฑ์ทามีโอกาสมากกว่าในรอยระยะแรก ส่วนรอยเก่าดูจะได้ผลไม่มาก
- งานวิเคราะห์เปรียบเทียบพบว่าเทรทิโนอินชนิดทาร่วมกับคลื่นวิทยุสองขั้วได้คะแนนสูงสุด
- เป้าหมายที่เป็นจริงคือรอยจางลงและผิวเรียบขึ้น ไม่ใช่การลบรอยออกไปทั้งหมด
- ช่วงตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือน้ำหนักเปลี่ยนมาก ควรคุยกับแพทย์เรื่องจังหวะและสารที่ใช้
หลายคนเห็นรอยเป็นเส้นที่ต้นขา หน้าท้อง หรือต้นแขน แล้วไม่แน่ใจว่าควรเริ่มดูแลตอนไหน รอยแตกลายที่อยู่ตรงเดิมแต่คนละช่วงเวลา สีและลักษณะจะไม่เหมือนกัน วิธีที่เลือกได้ก็เลยต่างกันไปด้วย บทความนี้จะแยกดูช่วงสีแดงกับช่วงสีขาวให้เห็นภาพชัดขึ้นค่ะ
สีแดงกับสีขาวต่างกันอย่างไร
รอยแตกลายคือแผลเป็นชนิดหนึ่ง เกิดตอนที่ผิวถูกยืดหรือหดตัวเร็วเกินไป จนโครงสร้างพยุงในชั้นหนังแท้ฉีกขาด ช่วงที่พบบ่อยคือวัยที่ร่างกายกำลังโต ตอนกำลังตั้งครรภ์ ช่วงน้ำหนักขึ้นลง และตอนที่กล้ามเนื้อเพิ่มขึ้นเร็ว
งานวิจัยอธิบายว่า ช่วงแรกรอยจะออกแดงหรือชมพูและนูนขึ้นเล็กน้อย จากนั้นค่อย ๆ กลายเป็นเส้นสีขาวจาง ๆ ที่แบนราบ ข้อมูลสุขภาพภาครัฐก็ระบุไปทางเดียวกันว่า สีจะเข้มในตอนแรกแล้วจางลงเมื่อเวลาผ่านไป
พูดง่าย ๆ คือ ช่วงสีแดงยังมีการตอบสนองของหลอดเลือดและกระบวนการซ่อมแซมอยู่ ส่วนช่วงสีขาวคือเนื้อเยื่อที่เข้าที่แล้ว
ทำไมจังหวะเวลาถึงสำคัญ
ข้อมูลของสมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งสหรัฐอเมริกาแนะนำว่า ถ้าจะใช้ผลิตภัณฑ์ทา ควรใช้กับรอยแตกลายระยะแรก เพราะกับรอยเก่าดูจะได้ผลไม่มาก ข้อมูลชุดเดียวกันยังบอกว่ากรดไฮยาลูรอนิกและเทรทิโนอินชนิดสั่งจ่ายมีแนวโน้มที่ดีในระยะแรก
ช่วงที่ยังมีสีแดงจึงเป็นช่วงที่ใช้แรงน้อยกว่า พอกลายเป็นเส้นขาวแบนแล้ว การทาอย่างเดียวมักไม่พอ และจะเริ่มคุยถึงหัตถการควบคู่ไปด้วย
มีทางเลือกอะไรบ้าง
งานวิเคราะห์อภิมานแบบเครือข่ายที่เทียบหลายวิธีรายงานว่า การใช้เทรทิโนอินชนิดทาร่วมกับคลื่นวิทยุแบบสองขั้วได้คะแนนสูงสุด ส่วนในกลุ่มเลเซอร์ เลเซอร์คาร์บอนไดออกไซด์แบบแฟรกชันนัลอยู่อันดับต้น ในงานเดียวกัน การทาเทรทิโนอินอย่างเดียวได้อันดับท้ายสุด
แนวคิดร่วมกันคือกระตุ้นให้ชั้นหนังแท้เกิดการซ่อมแซม แล้วเสริมด้วยสารที่ทา หัตถการต้องแบ่งทำหลายครั้งและต้องมีเวลาพักฟื้น
ผลข้างเคียงและข้อควรระวัง
หัตถการกลุ่มนี้อาจทำให้เกิดรอยดำหลังการอักเสบได้ จึงต้องดูสภาพผิวและตำแหน่งประกอบกัน ข้อมูลสุขภาพภาครัฐระบุตรง ๆ ว่าหลักฐานของวิธีเหล่านี้ยังจำกัด และไม่ได้ลบรอยออกไปทั้งหมด สิ่งที่ตั้งเป้าได้จริงคือรอยจางลงแค่ไหน และผิวรอบ ๆ ดูเรียบเสมอกันขึ้นแค่ไหน ผลลัพธ์และการตอบสนองต่างกันไปในแต่ละคน
ไม่เหมาะกับใคร
ช่วงกำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร มีสารบางตัวที่ต้องเลี่ยง จึงควรแจ้งแพทย์ก่อนเริ่ม คนที่น้ำหนักยังขึ้นลงมากอาจมีรอยใหม่เพิ่มขึ้นได้ การรอให้นิ่งก่อนมักเหมาะกว่า ส่วนผิวที่กำลังอักเสบ มีแผล หรือติดเชื้อบริเวณนั้น ต้องรอให้หายก่อนจึงทำหัตถการได้
สรุป
รอยสีแดงกับรอยสีขาวคือรอยเดียวกันคนละช่วง และจังหวะเวลาเป็นตัวกำหนดว่าจะเลือกอะไรได้บ้าง ถ้ายังเป็นสีแดง การเริ่มดูแลเร็วจะมีทางเลือกมากกว่า ถ้าเป็นสีขาวแล้วก็ยังมีวิธีที่แบ่งทำเป็นรอบได้ แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ผิวหนังเพื่อดูระยะและตำแหน่งก่อนวางแผนนะคะ
เอกสารอ้างอิง
- Stretch marks: Why they appear and how to get rid of them — American Academy of Dermatology
- Comparative effectiveness of different therapies for treating striae distensae: A systematic review and network meta-analysis — PubMed Central
- Stretch marks — NHS
คำถามที่พบบ่อย
Q. รอยสีแดงปล่อยไว้แล้วจะหายไปเองไหม
A. สีจะจางลงตามเวลาค่ะ แต่ตัวเส้นมักยังอยู่ในรูปของรอยสีขาว ช่วงที่ยังแดงจึงเป็นจังหวะที่เหมาะกับการตัดสินใจเรื่องแนวทาง
Q. รอยสีขาวแล้วยังทำอะไรได้บ้าง
A. การทาอย่างเดียวเปลี่ยนได้ไม่มากค่ะ แต่ยังมีคลื่นวิทยุหรือเลเซอร์แบบแฟรกชันนัลที่กระตุ้นการซ่อมแซมในชั้นหนังแท้ ซึ่งแบ่งทำเป็นรอบได้
위영진 대표원장
YOUNGJIN WI
ประวัติการทำงาน / การศึกษา
- 현) 뷰티스톤의원 합정점 대표원장
- 서울대학교 의과대학 졸업
- 서울대학교병원 수련의
- 서울대학교병원 전문의
กิจกรรมสมาคมวิชาชีพ
- 현) 대한임상미용의학회 학술이사
- 현) 대한레이저피부모발학회 회원
- 현) 대한미용성형레이저학회 회원
- 현) 대한비만학회 비만전문인증의
- 현) 대한비만미용체형학회 회원
- 현) 아프로메디온 키닥터 최고자문위원
- 현) 대한신경근골격초음파학회 회원
- 현) 대한필러학회 회원