ประเด็นสำคัญ
- ก้อนนุ่มกลางใต้ปลายคางที่หยิบขึ้นพร้อมผิวมักเป็นไขมัน ส่วนก้อนลึกใต้ขอบกรามด้านข้างที่หยิบไม่ขึ้นมักเป็นต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกร
- วิธียืนยัน: คลำด้วยมือก่อน แล้วใช้อัลตราซาวด์ดูความหนาและความลึกของต่อม
- ในรายงาน 20 คน หลังฉีดเข้าต่อม ความกว้างของต่อมลดลงมากสุดในเดือนที่ 2 และเกือบกลับเท่าเดิมราวเดือนที่ 6
- ควรไปพบแพทย์ก่อนถ้า: บวมข้างเดียว บวมและปวดเวลากินอาหาร หรือมีก้อนที่ไม่ยุบใน 2~3 สัปดาห์
ลองเกร็งคอแล้วบีบดู ถ้าหยิบขึ้นมาได้นุ่ม ๆ พร้อมผิว ส่วนใหญ่เป็นไขมัน แต่ถ้าหยิบไม่ขึ้นและคลำเจอก้อนลึก ๆ ใต้ขอบกระดูกกรามด้านข้าง มีโอกาสเป็นต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกรมากกว่า สองอย่างนี้ดูคล้ายกันในรูปด้านข้าง แต่วิธีลดและสิ่งที่ต้องระวังต่างกัน เลยควรแยกให้ออกก่อนเลือกว่าจะฉีดอะไรค่ะ
ใต้คางป่อง เป็นไขมันหรือต่อมน้ำลาย ดูเองได้ไหม?
ใต้คางป่อง เป็นไขมันหรือต่อมน้ำลาย ดูเองได้ไหม?
ใช้มือคลำดูคร่าว ๆ ได้ก่อน ไขมันใต้คางอยู่ระหว่างผิวกับกล้ามเนื้อแผ่นบาง ๆ ที่คลุมหน้าคอ (กล้ามเนื้อ platysma) พอเกร็งคอแล้วบีบ ไขมันจะถูกหยิบขึ้นมานุ่ม ๆ พร้อมผิว ส่วนต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกรอยู่ใต้กล้ามเนื้อชั้นนี้ ซุกอยู่ใต้ตัวกระดูกกรามด้านใน เลยหยิบขึ้นมาพร้อมผิวไม่ได้
กล้ามเนื้อ platysma: กล้ามเนื้อแผ่นบางที่คลุมหน้าคอตั้งแต่ใต้คางลงไปถึงไหปลาร้า เวลากัดฟันแล้วดึงมุมปากลงจะเห็นเป็นเส้นแนวตั้งที่คอ
ตำแหน่งก็ต่างกัน ไขมันมักรวมอยู่ตรงกลางใต้ปลายคาง ส่วนต่อมจะเยื้องไปด้านข้าง อยู่ระหว่างปลายคางกับมุมกราม ข้างละหนึ่งต่อม พูดง่าย ๆ คือไขมันเหมือนหมอนนุ่ม ๆ ที่วางอยู่บนผ้า ส่วนต่อมเหมือนลูกบอลที่ซ่อนอยู่ใต้ผ้า จากการผ่าศึกษาร่างผู้ใหญ่ 29 ร่าง ราว 40% ของต่อมอยู่ต่ำกว่าขอบล่างของกระดูกกราม คนผอมก็เลยอาจเห็นใต้กรามด้านข้างนูนได้
| เทียบ | ไขมันใต้คาง | ต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกร |
|---|---|---|
| ตำแหน่ง | กลางใต้ปลายคาง | ใต้ขอบกรามด้านข้าง ข้างละหนึ่ง |
| ความลึก | เหนือ platysma ใต้ผิวเลย | ใต้ platysma |
| ตอนบีบ | หยิบขึ้นนุ่ม ๆ พร้อมผิว | หยิบไม่ขึ้น คลำเจอเป็นก้อนลึก |
| เมื่อน้ำหนักลด | มักเล็กลงตาม | ขนาดมักเท่าเดิม |
| วิธีเช็ก | บีบด้วยมือ | อัลตราซาวด์ดูความหนาและความลึก |
ใต้คางป่อง เป็นไขมันหรือต่อมน้ำลาย ดูเองได้ไหม?
บางคนมีทั้งสองอย่างพร้อมกัน ผลจากการคลำเลยเป็นแค่จุดเริ่มต้น ถ้าคิดจะลดขนาดต่อม ควรใช้อัลตราซาวด์ดูความหนาของต่อม ระยะลึกจากผิว และตำแหน่งเส้นเลือดที่อยู่ใกล้ ๆ การวัดด้วยอัลตราซาวด์ใน 42 คนก็พบว่าความหนาและความลึกของต่อมต่างกันไปในแต่ละจุด
อายุมากขึ้น ต่อมน้ำลายจะหย่อนลงจนกรอบหน้าไม่คมไหม?
อายุมากขึ้น ต่อมน้ำลายจะหย่อนลงจนกรอบหน้าไม่คมไหม?
ตอนนี้มีข้อมูลทั้งสองแบบ เมื่อย้อนดูภาพ CT ใบหน้าของ 100 คน ยิ่งอายุมาก ปลายล่างของต่อมยิ่งห่างจากกระดูกกรามลงมา เฉลี่ยลดลงราว 0.17 มม. ต่อปี แต่ขนาดของต่อมไม่ได้เปลี่ยนตามอายุ
ส่วนร่าง 29 ร่างที่พูดถึงก่อนหน้า แม้ในร่างที่อายุมาก ก็ไม่พบหลักฐานทางกายวิภาคว่าต่อมหย่อนลง ถ้ากรอบหน้าไม่คมเท่าเดิมเมื่ออายุมากขึ้น จึงต้องดูไปพร้อมกันว่าต่อมเลื่อนต่ำลง ผิวและกล้ามเนื้อหย่อนลง หรือเป็นทั้งสองอย่าง
ถ้ายังอายุน้อย น้ำหนักลดแล้วแต่ใต้กรามด้านข้างยังป่องอยู่ ควรสงสัยต่อมก่อนไขมัน ตอนนี้ถ้าฉีดสลายไขมันซ้ำ ๆ อย่างเดียว ตรงนั้นก็จะยังป่องเหมือนเดิม
ต่อมโตกับไขมันเยอะ วิธีฉีดต่างกันยังไง?
ต่อมโตกับไขมันเยอะ วิธีฉีดต่างกันยังไง?
ถ้าเป็นไขมัน จะฉีดยาสลายไขมันเข้าชั้นไขมันเหนือ platysma เอกสารกำกับยาของสหรัฐฯ สำหรับยาฉีด deoxycholic acid (Kybella) ระบุว่าก่อนฉีดต้องตรวจหาสาเหตุอื่นที่ทำให้ใต้คางป่องก่อน เช่น ต่อมไทรอยด์โต หรือต่อมน้ำเหลืองที่คอโต และห้ามฉีดเข้าต่อมน้ำลาย ต่อมน้ำเหลือง กล้ามเนื้อ หรือในระยะ 1~1.5 ซม. รอบ ๆ
deoxycholic acid: สารที่มีอยู่ในน้ำดีของร่างกาย เมื่อฉีดเข้าชั้นไขมันจะทำลายเซลล์ไขมัน
ถ้าเป็นต่อม การฉีดสลายไขมันจะไม่ทำให้ต่อมเล็กลง แพทย์บางท่านจึงฉีด Botulinum toxin เข้าไปในต่อมเพื่อลดขนาด มีรายงานที่ฉีดเข้าต่อมโดยดูอัลตราซาวด์ไปด้วยใน 20 คน แล้ววัดความกว้างตรงจุดเดิมทุกเดือนนาน 6 เดือน
ต่อมโตกับไขมันเยอะ วิธีฉีดต่างกันยังไง?
ความกว้างลดลงมากสุดในเดือนที่ 2 และใกล้เคียงขนาดเดิมราวเดือนที่ 6 เป็นการเปลี่ยนแปลงแบบค่อยเป็นค่อยไปหลายเดือน ไม่ใช่ฉีดครั้งเดียวแล้วจบ ถ้าอยากคงผลไว้ต้องคิดเรื่องนัดฉีดซ้ำไปด้วย รายงานนี้ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบและมาจากสถานพยาบาลแห่งเดียว ระยะเวลานี้จึงใช้เป็นแนวทางคร่าว ๆ ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล
ผลข้างเคียงหลังฉีด อาการไหนรอได้ อาการไหนต้องรีบติดต่อ?
ผลข้างเคียงหลังฉีด อาการไหนรอได้ อาการไหนต้องรีบติดต่อ?
บวม ช้ำ หรือรู้สึกตึง ๆ ตรงจุดฉีดสองสามวัน เป็นอาการที่เฝ้าดูไปก่อนได้ ใน 20 คนที่ฉีดเข้าต่อม ปริมาณน้ำลายไม่ได้ลดลง ผู้เขียนรายงานมองว่าเป็นเพราะต่อมน้ำลายอื่นที่หน้าหูและใต้ลิ้นยังทำงานตามปกติ
ถ้ายาแพร่ไปถึงกล้ามเนื้อที่ใช้กลืนใกล้ ๆ ต่อม อาจทำให้กลืนลำบาก มีรายงานผู้หญิงอายุ 37 ปีที่ฉีดเข้าต่อมทั้งสองข้างโดยไม่ใช้อัลตราซาวด์ แล้วกลืนอาหารและน้ำลำบากตั้งแต่วันรุ่งขึ้น กว่าจะหายสนิทใช้เวลา 5 เดือน แม้เป็นรายงานที่พบได้น้อย แต่ถ้ามีอาการต่อไปนี้ ให้ติดต่อสถานที่ที่ฉีดทันทีโดยไม่ต้องรอ
- กลืนน้ำหรืออาหารแล้วรู้สึกติด หรือสำลักบ่อย
- เสียงพูดเปลี่ยนไปจากปกติ
- จุดฉีดแดง ร้อน และมีไข้
- เวลายิ้ม ริมฝีปากล่างหรือมุมปากข้างหนึ่งขยับได้น้อยลง
ถ้าหายใจลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินที่อยู่ใกล้ทันที ยาสลายไขมันถ้าเข้าเส้นเลือดโดยไม่ตั้งใจอาจทำให้เส้นเลือดเสียหาย จึงใช้สัญญาณที่ US FDA สรุปไว้สำหรับฟิลเลอร์ (Filler) เป็นแนวทาง ถ้าผิวใกล้จุดฉีดเปลี่ยนเป็นสีขาว เทา หรือออกฟ้า หรือปวดผิดปกติ ต้องไปพบแพทย์ทันที ถ้าการมองเห็นเปลี่ยนไป หรือมีสัญญาณหลอดเลือดสมอง เช่น พูดลำบากกะทันหัน ชาหรืออ่อนแรงที่ใบหน้า แขน หรือขา เดินลำบาก หน้าเบี้ยว ปวดหัวรุนแรง เวียนหัว หรือสับสน ให้ไปห้องฉุกเฉินที่อยู่ใกล้
ฉีดระหว่างทริปเกาหลี วางแผนยังไงดี?
ฉีดระหว่างทริปเกาหลี วางแผนยังไงดี?
การฉีดทั้งสองแบบไม่ต้องใช้ยาสลบหรือยาระงับความรู้สึกแบบหลับ เลยไม่มีเหตุผลจากการฉีดที่ต้องเลื่อนเที่ยวบินกลับ มาครั้งเดียวกรอบหน้าจะยังไม่เปลี่ยนในวันนั้น ความกว้างของต่อมหลังฉีดจะค่อย ๆ เปลี่ยนใน 1~2 เดือน จึงมักเห็นผลหลังกลับบ้านไปแล้ว
หลังกลับบ้าน คุณส่งรูปมาปรึกษาผ่านช่องทางติดต่อภาษาไทยของคลินิกได้ ถ้ากลืนลำบาก มีไข้สูง หรือหายใจลำบาก ให้ไปโรงพยาบาลหรือห้องฉุกเฉินที่บ้านก่อน ไม่ต้องรอคำตอบค่ะ
ใต้คางป่องแบบไหนควรพบแพทย์ก่อน และสรุปก่อนตัดสินใจ
ต่อมบวมบางแบบต้องรักษาก่อนจะคุยเรื่องความงาม ถ้ามีนิ่วในท่อน้ำลาย ใต้คางจะบวมและปวดเวลากินหรือดื่ม ถ้าต่อมอักเสบ อาจมีไข้ ปวดแบบบีบ ๆ ตอนกินอาหาร และข้างหน้าหรือคอส่วนบนแดง
อีกแบบคือก้อนแข็งข้างเดียวที่มักไม่เจ็บ และค่อย ๆ โตขึ้น เนื้องอกของต่อมน้ำลายพบได้น้อย แต่ถ้าก้อนใต้คางหรือที่คอไม่หายไปใน 2~3 สัปดาห์ หรือโตขึ้น ควรไปพบแพทย์ ถ้าต่อมโตชัดหรือสองข้างไม่เท่ากัน ก็ควรหาสาเหตุก่อนฉีด
ก่อนตัดสินใจ ลองถามคุณหมอว่า "ใต้คางที่ป่องของฉันเป็นไขมันเหนือ platysma หรือเป็นต่อมที่อยู่ข้างใต้" คำตอบนี้จะบอกได้ว่าวิธีไหนเหมาะ ถ้าเป็นต่อม ให้ถามต่อว่าแผนการฉีดอิงจากความหนาและความลึกที่วัดด้วยอัลตราซาวด์หรือไม่ และจะถ่ายรูปมุมเดิมเทียบกันเมื่อไร STON Clinic อยู่ที่กรุงโซล ประเทศเกาหลี เวลาติดต่อมา แนบรูปด้านข้างตอนเงยคางขึ้นเล็กน้อย บอกว่าป่องข้างเดียวหรือสองข้าง และเคยบวมหรือปวดตอนกินอาหารไหม มาด้วยได้เลยนะคะ
หากอ่านแล้วอยากปรึกษาเพิ่มเติม
เขียนคำถามเอกสารอ้างอิง
- รายงาน 20 คนที่ใช้ Botulinum toxin ลดขนาดต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกร — Plast Reconstr Surg Glob Open, 2019 — PubMed Central
- รายงานผู้ป่วยที่กลืนลำบากหลังฉีดต่อมเพื่อความงาม — Healthcare (Basel), 2026 — PubMed Central
- การวัดด้วย CT ว่าต่อมเลื่อนต่ำลงตามอายุแค่ไหน — Facial Plast Surg, 2013 — PubMed Central
- การผ่าศึกษาชั้นไขมันที่คอและตำแหน่งต่อม — Aesthet Surg J, 2012 — PubMed Central
- ความหนาและความลึกของต่อมจากอัลตราซาวด์ — Dermatol Surg, 2024 — PubMed Central
- เอกสารกำกับยาฉีด deoxycholic acid (Kybella) ของสหรัฐฯ — US FDA·DailyMed
- อาการของนิ่วในท่อน้ำลาย — MedlinePlus
- ต่อมน้ำลายอักเสบและเมื่อไรต้องรีบไปพบแพทย์ — MedlinePlus
- เนื้องอกต่อมน้ำลายและเมื่อไรควรพบแพทย์ — MedlinePlus
- สัญญาณเส้นเลือดอุดตันหลังฉีด — US FDA — U.S. Food and Drug Administration
คำถามที่พบบ่อย
Q. ฉีดต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกรแล้วปากแห้งไหม?
A. ในรายงาน 20 คนที่ฉีดเข้าต่อมใต้ขากรรไกรทั้งสองข้างโดยดูอัลตราซาวด์ ปริมาณน้ำลายไม่ได้ลดลงค่ะ ผู้เขียนมองว่าเป็นเพราะต่อมน้ำลายอื่นยังทำงานอยู่ ถ้าปกติปากแห้งง่ายอยู่แล้ว บอกคุณหมอก่อนฉีดนะคะ
Q. ฉีดต่อมกับโบท็อกซ์กรามวันเดียวกันได้ไหม?
A. สองอย่างนี้ฉีดคนละตำแหน่ง แต่ข้อมูลเปรียบเทียบความปลอดภัยของการฉีดวันเดียวกันยังมีน้อยค่ะ ถ้าแยกวันกัน จะดูได้ง่ายกว่าว่าการกลืนที่เปลี่ยนไปมาจากการฉีดต่อมหรือไม่ บอกคุณหมอด้วยว่าฉีดโบท็อกซ์ครั้งล่าสุดที่ไหนและเมื่อไรนะคะ
Q. ลดน้ำหนักแล้วต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกรจะเล็กลงไหม?
A. ต่อมไม่ใช่ไขมัน น้ำหนักลดแล้วต่อมจะไม่เล็กลงตามค่ะ ในการย้อนดู CT ของ 100 คน ขนาดของต่อมก็ไม่ได้เปลี่ยนตามอายุ บางคนผอมลงแล้วกลับเห็นใต้กรามด้านข้างป่องชัดขึ้น นี่ก็เป็นเหตุผลหนึ่งที่ควรสงสัยต่อมค่ะ
Q. ถ้ายาสลายไขมันโดนบริเวณต่อม จะเป็นอะไรไหม?
A. เอกสารกำกับยาของสหรัฐฯ ระบุว่าห้ามฉีดเข้าต่อมน้ำลายหรือในระยะ 1~1.5 ซม. รอบ ๆ เพราะอาจทำให้เนื้อเยื่อเสียหายค่ะ และถ้าก้อนนั้นเป็นต่อม ฉีดสลายไขมันซ้ำก็ไม่ทำให้แบนลง ก่อนเริ่มควรเช็กให้แน่ใจว่าก้อนนั้นเป็นไขมันนะคะ
Q. ใต้คางป่องเพราะต่อมไทรอยด์ได้ไหม?
A. เป็นไปได้ค่ะ ต่อมไทรอยด์โตหรือต่อมน้ำเหลืองที่คอโตก็ทำให้ใต้คางป่องได้ เอกสารกำกับยาสลายไขมันจึงให้ตรวจหาสาเหตุเหล่านี้ก่อนฉีด ถ้ามีก้อนที่คอด้านหน้าส่วนล่างที่ขยับตามเวลากลืน ไปพบแพทย์ก่อนทำความงามนะคะ
Q. ผู้ชายฉีดต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกรได้ไหม?
A. รายงานที่มีอยู่ยังไม่ได้เทียบผลระหว่างชายกับหญิง เลยยังไม่มีข้อมูลเรื่องความต่างค่ะ ขั้นตอนเหมือนกัน คือคลำด้วยมือก่อน แล้วใช้อัลตราซาวด์ดูความหนาและความลึกของต่อม ถ้าตำแหน่งอยู่ในแนวหนวดเครา บอกเรื่องการโกนหนวดตอนปรึกษาด้วยนะคะ
Q. ฉีดไปหลายเดือนแล้วต่อมกลับมาโต ผิดปกติไหม?
A. ส่วนใหญ่เป็นเพราะฤทธิ์ยาค่อย ๆ หมดค่ะ ในรายงาน 20 คน ความกว้างของต่อมลดลงมากสุดในเดือนที่ 2 และใกล้เคียงก่อนฉีดราวเดือนที่ 6 แต่ถ้าข้างเดียวบวมขึ้นมากะทันหัน ปวดตอนกินอาหาร หรือมีไข้ อาจเป็นการอักเสบ ควรรีบไปพบแพทย์นะคะ
คำชี้แจงข้อมูลทางการแพทย์
บทความนี้ให้ข้อมูลทางการแพทย์ทั่วไปและไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการตรวจรักษาเฉพาะบุคคลได้ ดูนโยบายบรรณาธิการ

Jangju Kim ผู้อำนวยการแพทย์อาวุโส
JANGJU KIM
นพ. Jangju Kim เป็นผู้อำนวยการ STON Clinic ที่โรงแรม LOTTE ย่านเมียงดง
ประวัติการทำงาน / การศึกษา
- 현) 스톤클리닉 명동 롯데호텔 원장
- 경희대학교 의과대학 졸업
ความคิดเห็น