ตุ่มหนองบนหนังศีรษะผู้ชาย ขึ้นซ้ำจนเป็นสะเก็ด ใช่รูขุมขนอักเสบไหม?

ถ้ามีตุ่มหนองเล็ก ๆ ที่คันหรือเจ็บขึ้นตรงรูขุมขนทีละเส้นผม แล้วเกาจนเป็นสะเก็ดซ้ำ ๆ ให้นึกถึงรูขุมขนอักเสบบนหนังศีรษะเป็นอย่างแรก ถ้าเป็นขุยแห้งหรือขุยมันปกคลุมเป็นแผ่นกว้างและคัน จะใกล้กับโรคผิวหนังอักเสบเซบเดิร์มมากกว่า และถ้ารอบสะเก็ดเริ่มมีจุดที่ผมหลุดจนผิวเรียบลื่น ควรรีบไปพบแพทย์นะคะ

ตุ่มที่กลางศีรษะและท้ายทอย รูขุมขนอักเสบบนหนังศีรษะหน้าตาเป็นยังไง?

ตุ่มที่กลางศีรษะและท้ายทอย รูขุมขนอักเสบบนหนังศีรษะหน้าตาเป็นยังไง?

ลองส่องดูตุ่มหนึ่งตุ่ม ถ้ามีจุดแดงตรงที่เส้นผมงอกออกมา และตรงกลางมีหนองสีเหลือง นั่นคือลักษณะของรูขุมขนอักเสบแบบที่เจอบ่อย จุดเด่นคือตุ่มหนองเล็ก ๆ ที่คันมาก และมักกวนใจเป็นพิเศษตรงแนวไรผมด้านหน้า บางคนมีแค่ไม่กี่ตุ่ม บางคนมีเยอะ และพอเกาก็จะเจ็บหรือตกสะเก็ด ข้อมูลส่วนนี้อ้างอิงจากเว็บไซต์ข้อมูลผิวหนัง DermNet ของนิวซีแลนด์

สาเหตุคือร่างกายเกิดการอักเสบต่อเชื้อที่อาศัยอยู่ในรูขุมขนอยู่แล้ว ได้แก่ เชื้อสิว (Cutibacterium acnes) ยีสต์ชื่อ Malassezia และไรขน (Demodex) ในรายที่เป็นมากอาจตรวจพบเชื้อ Staphylococcus aureus พูดง่าย ๆ คือ รูขุมขนเหมือนบ้านที่มีผู้อาศัยประจำอยู่แล้ว แต่วันหนึ่งร่างกายเริ่มไม่ถูกกับผู้อาศัยเหล่านี้จนเกิดการอักเสบขึ้นมา ชื่อทางการแพทย์อีกชื่อหนึ่ง (acne necrotica miliaris) มีคำว่า "สิว" อยู่ด้วย จึงมีคนเรียกว่าสิวบนหนังศีรษะ

Malassezia: ยีสต์ (เชื้อราชนิดหนึ่ง) ที่อาศัยอยู่บนผิวหนังและหนังศีรษะของคนเราตามปกติ

ผู้ชายมักเป็นบ่อยกว่า จากเวชระเบียนของโรงพยาบาลแห่งหนึ่งในตุรกีที่รวบรวมผู้ป่วยรูขุมขนอักเสบบนหนังศีรษะแบบไม่เป็นแผลเป็น 26 คน มีผู้ชาย 17 คน (65%) อายุเฉลี่ย 37 ปี แต่จำนวนคนน้อยและมาจากโรงพยาบาลเดียว จึงควรดูตัวเลขนี้เป็นภาพคร่าว ๆ เท่านั้น

ตุ่มที่กลางศีรษะและท้ายทอย รูขุมขนอักเสบบนหนังศีรษะหน้าตาเป็นยังไง?

ต่างจากเซบเดิร์มและรูขุมขนอักเสบชนิดที่ทิ้งแผลเป็นยังไง?

ต่างจากเซบเดิร์มและรูขุมขนอักเสบชนิดที่ทิ้งแผลเป็นยังไง?

ให้ดูก่อนว่าหนองขึ้นตรงรูขุมขนทีละรู หรือเป็นขุยที่ปกคลุมเป็นแผ่นกว้าง โรคผิวหนังอักเสบเซบเดิร์มบนหนังศีรษะอาจเป็นขุยแห้ง ขุยมันเป็นแผ่น หรือมีทั้งสองแบบ ในคนผิวขาวมักเห็นเป็นผื่นแดงนูน อาการคันมักไม่มาก แต่บนหนังศีรษะอาจคันมากได้ ข้อมูลส่วนนี้อ้างอิงจากคำแนะนำผู้ป่วยของสมาคมแพทย์ผิวหนังสหรัฐอเมริกา

ถ้าสะเก็ดที่กลางศีรษะกลับมาเป็นซ้ำมาหลายปี ควรนึกถึงรูขุมขนอักเสบชนิดที่ทิ้งแผลเป็น (folliculitis decalvans) ด้วย โรคนี้มักเริ่มในช่วงอายุ 40 ถึง 50 ปี พบในผู้ชายมากกว่า และมักเป็นรอบ ๆ กลางศีรษะ ทำให้เกิดหย่อมผมร่วงที่เป็นแผลเป็นสีขาวเรียบลื่น ขอบหย่อมมีตุ่มหนองและสะเก็ด บางครั้งมีเส้นผมหลายเส้นงอกออกจากรูเดียวกันเป็นกระจุก

แถวที่ควรดูให้ดีคือแถวเส้นผม ผมที่หลุดไปจากรูขุมขนอักเสบชนิดที่ทิ้งแผลเป็นมักงอกกลับมาได้ยากแม้จะรักษาแล้ว เป้าหมายของการรักษาจึงอยู่ที่การคุมการอักเสบและไม่ให้ผมร่วงเพิ่ม

ดูแลที่บ้านยังไง และควรเลี่ยงอะไร?

ดูแลที่บ้านยังไง และควรเลี่ยงอะไร?

อย่าแกะสะเก็ดและอย่าใช้เล็บเกาตุ่ม การเกาทำให้เกิดสะเก็ดและอาการเจ็บ และทำให้ตุ่มตรงนั้นหายช้าลง ควรเลือกแชมพูสูตรอ่อนโยน และสระผมด้วยปลายนิ้วแทนเล็บ

การรักษามีตั้งแต่แชมพูอ่อนโยน ไปจนถึงตัวยาต้านเชื้อราอย่าง ketoconazole หรือ ciclopirox ยาปฏิชีวนะชนิดทา และยาสเตียรอยด์อ่อน ๆ ชนิดทา ตามสภาพหนังศีรษะ ถ้าคันมากอาจเพิ่มยาแก้แพ้ชนิดกิน และในรายที่เป็นเรื้อรังอาจใช้ยากลุ่ม tetracycline หรือ isotretinoin ขนาดต่ำต่อเนื่องเป็นเวลานาน แพทย์จะเป็นผู้ประเมินเป็นรายบุคคลว่าควรใช้ยาไหนและนานแค่ไหนหลังจากตรวจหนังศีรษะแล้ว

เพราะยีสต์ถูกมองว่าเป็นสาเหตุหนึ่ง จึงมักเริ่มจากยาต้านเชื้อราก่อน ในผู้ป่วย 26 คนกลุ่มเดิม มี 23 คนที่ขูดหนองเล็กน้อยไปส่องกล้องจุลทรรศน์ และพบยีสต์ถึง 96% ทุกคนได้ใช้แชมพูหรือครีมต้านเชื้อรา โดย 79% ตอบสนองดีตั้งแต่การรักษารอบแรก แต่ 35% กลับมาเป็นซ้ำหลังรักษา ผู้เขียนจึงมองว่าแม้อาการดีขึ้นแล้วก็ยังควรดูแลต่อเนื่อง

ดูแลที่บ้านยังไง และควรเลี่ยงอะไร?

ข้อมูลนี้ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ และใน 26 คนมี 9 คนที่กำลังรับการรักษาที่กดภูมิคุ้มกันหรือเป็นเบาหวาน ผลลัพธ์ที่ได้อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับสภาพหนังศีรษะและการดูแลตัวเอง

ตุ่มบนหนังศีรษะแบบไหนควรไปหาหมอ?

ตุ่มบนหนังศีรษะแบบไหนควรไปหาหมอ?

ถ้ามีแค่ไม่กี่ตุ่ม ใช้แชมพูอ่อนโยนและไม่เกาแล้วค่อย ๆ ยุบลง และผมตรงนั้นยังอยู่ครบ ก็สามารถเฝ้าดูไปก่อนได้ แต่ถ้ามีอาการต่อไปนี้ ควรไปพบแพทย์โดยไม่รอนาน

• ตุ่มลึกลงจนกลายเป็นก้อนบวมแดงและเจ็บ (ฝี)
• ผมรอบสะเก็ดหลุดจนเห็นผิวสีขาวเรียบลื่น
• มีเส้นผมหลายเส้นงอกออกจากรูเดียวกัน
• ใช้แชมพูต้านเชื้อราแล้วก็ยังขึ้นซ้ำตรงเดิม
• กำลังกินยากดภูมิคุ้มกัน หรือเป็นเบาหวาน

เวลาตรวจ แพทย์จะดูรูปร่างและตำแหน่งของตุ่ม ขุย และดูว่ามีจุดที่ผมหลุดหรือไม่ก่อน จากนั้นจึงตัดสินใจว่าต้องตรวจเพิ่มเติมไหม และจะเริ่มจากยาทาหรือใช้ยากินร่วมด้วย

วางแผนตรวจหนังศีรษะระหว่างทริปโซล

วางแผนตรวจหนังศีรษะระหว่างทริปโซล

ยกเว้นวันที่ได้รับยานอนหลับทางหลอดเลือด ก็ไม่มีเหตุผลที่ต้องเลื่อนเที่ยวบินเพราะไปตรวจหนังศีรษะ การรักษาส่วนใหญ่เป็นแชมพู ยาทา หรือยากินที่ใช้ต่อที่บ้านหลังกลับประเทศ จึงไม่ต้องปรับแผนเที่ยวมากนัก

การรักษาส่วนใหญ่ไม่ได้เปลี่ยนแปลงทีเดียวมาก ๆ แต่จะค่อยเป็นค่อยไป การมาตรวจหนึ่งครั้งเป็นจุดเริ่มต้น ไม่ได้แปลว่าแผนการรักษาจบแล้ว หลังกลับประเทศถ้ามีข้อสงสัย สามารถส่งรูปกลางศีรษะมาปรึกษาคลินิกทาง LINE ได้ค่ะ แต่ถ้ามีอาการผิดปกติชัดเจน เช่น ก้อนบวมแดงเจ็บ หรือผมร่วงลามกว้างขึ้น ควรไปพบแพทย์ในประเทศก่อนนะคะ

ก่อนไปตรวจ ควรจดอะไรไว้บ้าง?

สำหรับตุ่มบนหนังศีรษะที่ขึ้นซ้ำ ข้อมูลที่ช่วยแพทย์ได้มากคือ กลับมาเป็นซ้ำทุกกี่สัปดาห์ เคยใช้แชมพูส่วนผสมอะไร และใช้นานแค่ไหน ลองถ่ายรูปกลางศีรษะและท้ายทอยในแสงเดียวกันทุก ๆ ไม่กี่สัปดาห์ จะได้เทียบเองว่าผมรอบสะเก็ดบางลงหรือเปล่า STON Clinic ตั้งอยู่ในโรงแรมล็อตเต้ โซล ย่านเมียงดง ใกล้สถานีอึลจีโรอีบกู เวลาทักมาปรึกษาทาง LINE ช่วยบอกช่วงที่เริ่มเป็นครั้งแรก ชื่อแชมพูหรือยาที่เคยใช้ และแนบรูปกลางศีรษะมาด้วยนะคะ